Mặt lệch khi cười là tình trạng mà khi bạn cười, khuôn mặt bị mất cân đối, một bên ngao ngán, một bên co cúp. Thoạt đầu có vẻ chỉ là vấn đề thẩm mỹ nhỏ, nhưng đặc biệt khi chụp ảnh hoặc gặp mặt mọi người, nó khiến bạn tự ý thức về ngoại hình. Nguyên nhân của tình trạng này không phải do thói quen xấu đơn thuần, phía sau mặt lệch là các yếu tố phức tạp từ cấu trúc xương, cơ mặt, cách nhai, thậm chí cả bệnh lý thần kinh.
Mặt bị lệch khi cười phát sinh từ đâu?
Khi bạn mở miệng cười, hơn 40 cơ vùng mặt hoạt động cùng lúc. Nếu những cơ này không co cúp đều đặn hay xương hàm không cân bằng, kết quả là khuôn mặt mất đi tính đối xứng, lệch sang một bên. Đây là hiện tượng khá phổ biến, nhưng ít ai chú ý cho tới khi nó tác động đến tự tin và thẩm mỹ.
Lệch mặt khi cười vs lệch mặt hàng ngày
Cần phân biệt: lệch mặt chỉ khi cười (cơ mặt yếu đặc khi hoạt động mạnh) khác với lệch mặt suốt ngày (do cấu trúc xương không đối xứng bẩm sinh). Cái trước thường bị bỏ qua vì khuôn mặt trông bình thường khi thản nhiên. Cái sau rõ ràng hơn, ảnh hưởng toàn bộ thẩm mỹ.
Tần suất gặp và tầm quan trọng
Theo dữ liệu từ các nha khoa, lệch mặt khi cười không phải trường hợp hiếm gặp, thực chất khá phổ biến ở người trưởng thành. Chính vì vậy, việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn chủ động chọn cách khắc phục phù hợp.
Xương hàm và khớp cắn sai lệch gây lệch mặt như thế nào?
Khớp cắn sai lệch kéo cơ mặt không đối xứng
Nếu bạn nhận thấy khi cười mà khóe miệng bị kéo lệch sang một bên, nguyên nhân có thể đến từ khớp cắn không đúng vị trí. Khi hai hàm không khớp chuẩn, lực cắn không chia đều, từ đó các cơ quanh miệng và hàm phải hoạt động bù trừ, bên này mạnh hơn để bù cho bên kia yếu. Đây là lý do tại sao 70% trường hợp cười lệch liên quan trực tiếp tới răng và khớp cắn.
Xương hàm phát triển không cân bằng
Một số người sinh ra với xương hàm dưới phát triển quá mức một bên, hoặc thiếu phát triển bên còn lại. Tình trạng này cả ngày lẫn khi cười đều rõ: khuôn mặt trông có phần bé/lớn bất cân xứng. Nếu không điều trị, nó không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn dẫn tới vấn đề ăn nhai lâu dài.
Mất răng gây hàm co lại bên một phía
Khi bạn mất một hay nhiều răng, xương hàm ở chỗ mất sẽ bắt đầu co lại (quá trình teo xương). Ở bên còn lại vẫn hoàn toàn, xương vẫn kiên cố. Lâu dần, hai bên hàm không còn đều, gây ra tình trạng lệch mặt. Đây là lý do bác sĩ nha khoa thường nhấn mạnh: nếu mất răng, hãy thay thế bằng cầu răng hoặc trụ Implant để giữ cân bằng xương.
Thói quen nhai, ngủ, chống cằm nào dễ gây lệch mặt?
Nhai thường xuyên một bên hàm
Một hành động dường như vô hại nhưng có tác động lâu dài: nếu bạn thói quen nhai mạnh bên trái, bên trái sẽ chịu áp lực lớn hơn, khiến cơ gò má phát triển to hơn bên phải. Theo thời gian, sự chênh lệch cơ này kéo cả khớp cắn lệch theo. Khi cười, một bên cơ mạnh hơn sẽ co cúp mạnh hơn, tạo nên nụ cười không đối xứng.
Tư thế ngủ nghiêng kéo dài
Nếu bạn thói quen ngủ nghiêng sang một bên từ lâu, lực kéo của trọng lực và tư thế dần dần tác động lên các cơ mặt bên đó. Bên chịu áp lực sẽ co lại, bên kia lỏng ra. Tưởng chừng là chỉ một thói quen ngủ, nhưng qua tháng năm, nó để lại dấu ấn trên cấu trúc mặt.
Thói quen chống cằm và ngồi sai tư thế
Nếu bạn hay chống cằm lên tay khi suy nghĩ, hoặc thường xuyên ngồi lệch một bên, bạn đang tác động trực tiếp lên cấu trúc cằm và khớp hàm. Áp lực không đều này, dù nhẹ mà lâu dài, sẽ làm cho phía chịu áp lực to ra. Khi cười, tất nhiên bên có cơ to hơn sẽ co cúp mạnh hơn.
Liệt mặt Bell và các yếu tố thần kinh khác gây lệch mặt không?
Liệt dây thần kinh mặt (Bell’s palsy): triệu chứng & giai đoạn
Ngoài những nguyên nhân cơ học, còn một nguyên nhân y khoa cần chú ý: liệt mặt Bell (Bell’s palsy). Đây là tình trạng mà dây thần kinh số VII (dây thần kinh mặt) bị viêm, dẫn tới yếu liệt cơ mặt tạm thời. Người bị liệt Bell sẽ thấy một bên mặt xệ xuống, khóe miệng bị kéo lệch, khó nhắm mắt ở bên bị ảnh hưởng. Khi họ cố cười, nụ cười trở nên rất lệch vì một bên cơ không phản ứng được.
Tin vui là hầu hết trường hợp liệt mặt Bell chỉ là tạm thời, triệu chứng thường biến mất hoàn toàn sau 6-8 tuần, sau khi dây thần kinh đã hồi phục.
Bệnh lý ảnh hưởng khác
Lệch mặt khi cười cũng có thể là do các bệnh lý khác tác động lên thần kinh hoặc cơ mặt, chẳng hạn đột quỵ, tiểu đường, hoặc thậm chí ung thư. Những bệnh này có thể tạm thời hoặc vĩnh viễn làm suy yếu một phía mặt. Nếu bạn phát hiện ra cười lệch một cách đột ngột (không phải từ xưa), cần thăm khám bác sĩ để loại trừ các nguyên nhân y khoa.
Chấn thương, phẫu thuật thẩm mỹ hỏng
Tai nạn hay chấn thương vùng mặt cũng có thể tổn thương dây thần kinh hoặc cơ, gây ra lệch mặt. Tương tự, nếu phẫu thuật thẩm mỹ không được thực hiện đúng kỹ thuật, có thể làm tổn hại các cấu trúc bên dưới, dẫn tới biến chứng lệch mặt.
Dấu hiệu nhận biết và giải pháp khắc phục mặt lệch
Dấu hiệu dễ nhận biết mặt bị lệch
Có thể bạn chưa nhận thức được mặt mình đang lệch, nhưng các dấu hiệu sau sẽ giúp bạn phát hiện sớm:
- Một bên mặt to hoặc đầy hơn bên còn lại (đặc biệt ở vùng gò má, hàm)
- Khi cười, khóe miệng bị lệch sang một phía, không ngang bằng
- Cằm không nằm ở vị trí giữa, mà lệch sang trái hoặc phải
- Hai bên đường viền hàm không đối xứng khi nhìn từ phía trước
Cách kiểm tra nhanh nhất: chụp ảnh mặt cười và nhìn lại. Nếu nhận thấy khóe miệng không ngang, đó là lúc cần hành động.
Niềng răng: phương pháp hiệu quả nhất
Như đã nói, 70% trường hợp cười lệch do khớp cắn sai lệch. Niềng răng là phương pháp được khuyến cáo bởi nó không chỉ sắp xếp lại vị trí các răng mà còn điều chỉnh cân bằng cơ mặt. Khi khớp cắn đúng vị trí, lực ăn nhai chia đều, các cơ hàm hoạt động cân bằng hơn, dẫn tới khuôn mặt cân đối trở lại.
Thời gian niềng răng trung bình là 12-24 tháng, tùy theo mức độ lệch. Điều tích cực là bạn sẽ thấy những thay đổi rõ ràng từ tháng thứ 6-9 nếu tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ.
Mewing, filler, trang điểm: tuỳ chọn bổ trợ
Nếu bạn muốn thử các phương pháp ít xâm lấn hơn trước khi cân nhắc niềng răng:
Tập Mewing: Đó là kỹ thuật đặt lưỡi vào vòm họng (roof of mouth) và duy trì vị trí này hàng ngày. Lý thuyết cho rằng áp lực dữ dội nhưng nhẹ nhàng từ lưỡi có thể giúp xương hàm phát triển cân bằng hơn. Tuy nhiên, hiệu quả tùy thuộc vào từng người và cần kiên trì tập hàng tháng.
Tiêm filler: Một giải pháp thẩm mỹ ngắn hạn, tiêm filler vào bên má/khóe miệng nhỏ hơn để làm đầy và cân bằng. Hiệu quả tức thì nhưng chỉ kéo dài 6-12 tháng, sau đó cần tiêm lại.
Trang điểm: Với kỹ năng contouring hợp lý, bạn có thể dùng bóng/highlight để tạo ảo giác cân bằng trên ảnh hoặc khi gặp mặt trực tiếp.
Phẫu thuật thẩm mỹ cho trường hợp nặng
Nếu xương hàm bị lệch do cấu trúc sinh lý không đồng đều (bẩm sinh), các phương pháp trên có hiệu quả hạn chế. Trong trường hợp này, phẫu thuật điều chỉnh xương hàm (orthognathic surgery) là lựa chọn chính để khắc phục triệt để. Đây là phẫu thuật lớn, cần tổng gây mê, nhưng kết quả lâu dài và cơ bản.
Mặt lệch khi cười có rất nhiều nguyên nhân, từ thói quen sinh hoạt đơn giản tới những vấn đề cấu trúc hay y khoa. Nên nhận diện chính xác nguyên nhân của bạn, là do nhai sai, bẩm sinh, hay bệnh lý, để có thể chọn giải pháp khắc phục phù hợp. Dù là niềng răng, mewing, hay phẫu thuật, tất cả đều có cơ hội cải thiện nụ cười của bạn, khiến bạn tự tin hơn.
Nguồn tham khảo
- https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/lam-sao-de-khac-phuc-tinh-trang-moi-bi-lech-khi-cuoi-72282.html
- https://tamthienmy.vn/lam-sao-de-khac-phuc-tinh-trang-moi-bi-lech-khi-cuoi/
- https://nhakhoaquoctevietphap.vn/kien-thuc/nha-khoa-tong-quat/nhai-1-ben-bi-lech-mat-va-cach-khac-phuc.html
- https://nhakhoathuyanh.com/nguyen-nhan-khien-guong-mat-tro-nen-mat-can-doi-thieu-tham-my/
- https://tamthienmy.vn/lam-sao-de-khac-phuc-tinh-trang-moi-bi-lech-khi-cuoi/
- https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/dac-diem-hinh-anh-hoc-cua-liet-day-than-kinh-mat-ngoai-bien-cap-tinh-bells-palsy-vi
- https://www.pharmacity.vn/nguoi-mac-bells-palsy-trieu-chung-nguyen-nhan-va-phuong-phap-dieu-tri.htm
- https://nhakhoaquoctevietphap.vn/kien-thuc/nha-khoa-tong-quat/nhai-1-ben-bi-lech-mat-va-cach-khac-phuc.html
- https://nhakhoatamducsmile.com/kien-thuc/mat-lech-nieng-rang.html
- https://nhakhoatamducsmile.com/kien-thuc/mat-lech-nieng-rang.html
- https://tamthienmy.vn/lam-sao-de-khac-phuc-tinh-trang-moi-bi-lech-khi-cuoi/
- https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/lam-sao-de-khac-phuc-tinh-trang-moi-bi-lech-khi-cuoi-72282.html
- https://nhakhoathuyanh.com/nguyen-nhan-khien-guong-mat-tro-nen-mat-can-doi-thieu-tham-my/
- https://nhakhoathuyanh.com/nguyen-nhan-khien-guong-mat-tro-nen-mat-can-doi-thieu-tham-my/
mang tính tham khảo
Bình luận